Lịch sử Hoàng gia Anh 8: Nghị viện ra đời – Liên hiệp Anh sơ khai – Vua bị truất ngôi

Quá trình ra đời của Nghị viện

Vua John bị buộc phải kí Magna Carta nhưng rõ ràng là ai cũng biết ông sẽ không làm theo thỏa thuận. Giới quý tộc nổi dậy và đẩy John ra khỏi vùng đông nam. Cuộc nội chiến những tưởng không tránh khỏi lại không xảy ra nhờ cái chết bất đắc kỳ tử của John vào năm 1216.

Con của John là Henry III, lúc ấy chỉ mới 9 tuổi, lên ngôi. Trong suốt 16 năm đầu trị vì, ông này bị kiểm soát bởi giới quý tộc và Magna Carta. Cho đến năm 25 tuổi, ông mới có thể tự mình trị vì đất nước. Rõ ràng là ông muốn thoát khỏi sự kiểm soát của những người đã khống chế mình trong một thời gian dài nên đã giao du với bạn bè ngoại quốc và “xía mũi” vào những cuộc chiến đắt đỏ để ủng hộ giáo hoàng ở Sicily và ở Pháp.

Làm sao giới quý tộc có thể để yên chuyện Henry vung tiền quá trán và răm rắp nghe lời của ngoại bang được. Họ bèn giành lấy chính quyền và bầu ra hội đồng riêng và gọi đó là nghị viện. Nghị viện giành quyền kiểm soát quốc khố và buộc Henry III đuổi cổ các cố vấn ngoại bang. Tuy nhiên, một số quý tộc không ủng hộ nghị viện và đứng về phía Henry III. Với sự giúp sức của họ, Henry III giành lại chính quyền, dù vậy, sau chuyện đó, ông cũng cẩn trọng hơn để giữ thế cân bằng giữa vua và giới quý tộc.

Khi Henry III qua đời năm 1272, con trai ông là Edward I hiển nhiên lên ngôi. Chính Edward I mới là người đã tạo nên một nghị viện thực thụ. Nếu như nghị viện trước kia chỉ gồm giới quý tộc thì nay ông chia nghị viện thành Thượng Viện và Hạ Viện. Thượng Viện gồm giới quý tộc và Hạ Viện gồm hiệp sĩ, người dân tự do giàu có, thương nhân… ông làm điều này để có thể tạo thêm tiền từ nguồn đóng thêm của hạ viện và của nhân dân.

Nghị viện thời Edward I

Edward I ngồi trước mặt giới quý tộc, các giám mục và hiệp sĩ. Bên phải ông là Alexander – vua Scotland. Bên trái là Llewelyn – hoàng từ xử Wales. Lẽ ra hai người này không được ngồi ở nghị viện nhưng Edward muốn thể hiện họ bên dưới quyền của ông. Trong hình còn có tổng giám mục Canterbury và York cùng nhiều giám mục ở bên trái bức tranh, thể hiện sức mạnh chính trị và kinh tế của nhà thờ lúc bấy giờ.

Liên hiệp Vương quốc Anh sơ khai

Trong thời gian trị vì, Edward I không hào hứng lắm chuyện giành lại đất đai ở Pháp, ông muốn đưa các vùng đất còn lại của Anh Quốc nằm dưới quyền cai trị của mình. Hồi ấy vua Anh chỉ cai trị vùng England (hay còn gọi là nước Anh), còn các vùng khác như Wales, Scotland hay Ireland chưa thuộc Liên Hiệp vương quốc Anh như bây giờ. Chuyện chinh phục và thống nhất vương quốc Anh như bây giờ thì cũng dài dòng lắm.

Tóm lại là chinh phục Wales cũng đơn giản do đa phần đất của Wales do giới quý tộc Anh đang nắm giữ và người Anh cũng miễn nhiên coi xứ Wales là một phần của Anh (England). Nếu người Wales muốn có một vị hoàng tử thì họ sẽ có ngay. Edward I phong con trai đầu lòng của mình (sau này là Edward II) là hoàng tử xứ Wales. Kể từ đó, con trai đầu lòng của người trị vì sẽ là hoàng tử xứ Wales.

Ireland thì đã thuộc quyền cai trị của vua Anh từ trước. Trong các cuộc chiến để chiếm Wales và Scotland, Edwards đã vắt kiệt tiền bạc và con người của Ireland. Giới quý tộc Norman và những vị vua Ireland lặng lẽ lảng tránh sự cầm quyền của Anh, vì thế, vua Anh chỉ kiểm soát Dublin và một vùng nhỏ quanh đó.

Scotland thì hơi khó khăn một chút, dù thỉnh thoảng vua Scotland thừa nhận Vua Anh là vị vua tối cao nhưng họ mạnh hơn vua Wales nhiều. Quá trình Edward I chinh phục Scotland cũng khá dài dòng, chỉ tiếc là Edward I qua đời khi đang đánh Scotland năm 1307. Trên mộ ông có khắc chữ “Edward, the Hammer of the Scots”.

Edward II lên ngôi và tiếp tục công cuộc chinh phục Scotland. Sau nhiều lần thất bại, nước Anh từ bỏ quyền cai trị Scotland vào năm 1328.

Xem thêm phần lịch sử liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland để hiểu rõ hơn quá trình tạo ra Liên hiệp Vương quốc Anh ngày nay.

Xung đột giữa vua và giới quý tộc nổ ra, Edward II bị truất ngôi và bị sát hại. Edward III lên ngôi lúc 11 tuổi và ngay khi ông nắm thực quyền, ông trừng phạt những kẻ liên đới trách nhiệm đến cái chết của cha mình. Nhưng từ chuyện này thì nguyên tắc vua thì không thể bị truất ngôi hay sát hại đã bị phá vỡ.